Ở Nhật Bản, những chiếc bàn trong lớp học không chỉ là nơi học các môn lý thuyết truyền thống. Những học sinh ở một số trường đã bắt đầu chạm tay vào những công cụ thợ xây, thực hành những kỹ năng trát vữa trên những bức tường thực tế. Đây là một phần trong nỗ lực sáng tạo của các công ty xây dựng lớn nhằm giải quyết tình trạng khủng hoảng thiếu hụt thợ lành nghề mà nước này đang đối mặt.
Bài toán khó của ngành xây dựng Nhật Bản
Nước Nhật từ lâu đã là một đất nước được biết đến với những công trình kiến trúc chất lượng cao, từ những tòa nhà chọc trời hiện đại đến những cấu trúc truyền thống được bảo tồn cẩn thận. Tuy nhiên, đằng sau những thành công đó là một thách thức không hề nhỏ: nước này thiếu hụt nghiêm trọng lao động xây dựng, đặc biệt là những thợ lành nghề như thợ trát vữa.
Sự suy giảm dân số và tuổi thọ trung bình ngày càng cao của Nhật Bản đã tạo ra một khoảng trống lớn trong lực lượng lao động. Các thợ xây dựng lành nghề, những người với kinh nghiệm hàng chục năm, đang từng bước rút khỏi thị trường lao động, và không có đủ thế hệ trẻ sẵn sàng tiếp nhận những kỹ năng này. Theo các báo cáo từ ngành xây dựng, thiếu hụt lao động đã ảnh hưởng đến tiến độ các dự án lớn và khiến chi phí tăng lên đáng kể.
Trát vữa, hay còn gọi là công việc lớp phủ tường, là một kỹ năng cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng trong xây dựng. Đó không phải là công việc đơn giản — nó đòi hỏi kinh nghiệm, độ chính xác cao, và khả năng làm việc kỳ công. Những người làm công việc này không chỉ cần hiểu về các loại vật liệu khác nhau mà còn phải biết cách áp dụng chúng để đạt được bề mặt mịn màng và bền vững.
Đưa nghề trát vữa vào lớp học
Để giải quyết vấn đề này, nhiều công ty xây dựng lớn ở Nhật Bản đã có một ý tưởng sáng tạo: tại sao không đưa chương trình đào tạo kỹ năng trực tiếp vào các trường học? Thay vì chờ đợi học sinh tìm kiếm những khóa đào tạo sau khi tốt nghiệp, các công ty này đã bắt tay vào việc tích hợp các chương trình thực hành nghề vào giáo dục chính thức của trường.
Những chương trình này thường được thiết kế để bao gồm cả phần lý thuyết và thực tập thực tế. Học sinh sẽ học về các loại vật liệu xây dựng, kỹ thuật an toàn tại công trường, và sau đó có cơ hội thực hành trên những bức tường thực tế hoặc những mô phỏng được xây dựng đặc biệt trong nhà trường. Giáo viên thường là những thợ xây dựng giàu kinh nghiệm hoặc những chuyên gia từ các công ty tham gia chương trình.
Các chương trình này không chỉ dạy các kỹ năng kỹ thuật mà còn giúp học sinh hiểu được giá trị của công việc lao động thực tế. Nhiều học sinh từ các trường tham gia chương trình này sau đó trở thành những thợ lành nghề đầy đủ, hoặc ít nhất, họ có đủ kỹ năng cơ bản để bước vào ngành xây dựng.
Lợi ích cho cả học sinh và ngành công nghiệp
Sáng kiến này mang lại những lợi ích rõ ràng cho cả phía học sinh lẫn các công ty xây dựng. Đối với những thanh niên Nhật Bản, các chương trình này mở ra những lộ trình sự nghiệp thực tế khác với những con đường học thuật truyền thống. Không phải tất cả học sinh đều phù hợp hoặc có nguyện vọng theo đuổi những bằng cấp đại học, và những chương trình này cung cấp cho họ một lựa chọn có giá trị.
Đồng thời, những người làm công việc xây dựng ở Nhật Bản có mức lương khá cao, đặc biệt là những thợ lành nghề. Điều này có thể là một yếu tố thu hút quan trọng đối với những thanh niên đang tìm kiếm một sự nghiệp ổn định và có thu nhập tốt.
Đối với các công ty xây dựng, những chương trình này là một cách hiệu quả để tuyển dụng những lao động trẻ, được đào tạo theo tiêu chuẩn của họ từ khi còn là học sinh. Điều này giảm bớt chi phí đào tạo sau này và đảm bảo rằng các thợ mới có những kỹ năng và kiến thức cơ bản đúng đắn ngay từ đầu.
Xu hướng toàn cầu
Mô hình này của Nhật Bản không phải là duy nhất trên thế giới, nhưng nó đặc biệt hiệu quả ở một nước nơi mà giáo dục được trân trọng cao. Các quốc gia khác cũng đang xem xét những cách làm tương tự để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong các ngành thủ công và xây dựng.
Những chương trình này còn phản ánh một sự thay đổi rộng hơn trong cách nhìn nhận về giáo dục và sự nghiệp. Ngày càng có nhiều công nhân trẻ nhận ra rằng những kỹ năng thủ công, khi được làm tốt, có thể mang lại sự thỏa mãn và thành công tài chính không kém gì những con đường theo đuổi học vấn cao hơn.
Một học sinh từ một trường tham gia chương trình này ở Tokyo chia sẻ rằng anh ta thích được học một kỹ năng thực tế mà anh ta có thể sử dụng ngay sau khi tốt nghiệp. Đó là một minh chứng cho cách những sáng kiến này đang thay đổi cách thế hệ trẻ Nhật Bản nhìn nhận về tương lai sự nghiệp của họ.