Những con số mới nhất từ Cục Dự trữ Liên bang New York đang gióng một hồi chuông cảnh báo về tình hình tài chính của người dân Mỹ. Trong quý II vừa qua, tỷ lệ những người chậm hoặc không trả được nợ vay mua nhà và ôtô đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2015 trở lại đây. Đây không phải chỉ là một con số thống kê đơn lẻ, mà là dấu hiệu sâu sắc của những áp lực kinh tế đang gia tăng mà người dân nhập cư và công nhân bình thường đối mặt.
Phải công nhân là khoảng cách ngày càng lớn giữa giá cả bất động sản, chi phí sở hữu xe cộ, và thu nhập thực tế của người lao động. Những năm gần đây, giá nhà tại Mỹ đã tăng vượt bậc, đặc biệt ở các đô thị lớn như New York, Los Angeles, San Francisco. Trong khi đó, lương thực tế của hầu hết người lao động chỉ tăng chậm chạp, không bắt kịp với mức lạm phát. Tình trạng này buộc nhiều gia đình phải vay tiền với số tiền ngày càng lớn để mua nhà hoặc xe.
Gánh nặng nợ tăng lên không ngừng
Một trong những yếu tố chính góp phần vào tình cảnh này là lãi suất cho vay tăng cao. Trong những năm 2022-2024, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ liên tục nâng lãi suất cơ bản để chống lạm phát, khiến chi phí vay mượn tăng đáng kể. Một người mua nhà ngày nay phải trả lãi suất ở mức 6-7% thay vì 3-4% như trước đây, tương ứng với khoản thanh toán hàng tháng cao hơn hàng trăm đô la.
Đối với thị trường ôtô, tình hình cũng không khác biệt nhiều. Các nhà sản xuất xe hơi có giá tăng, cộng với lãi suất cho vay cao hơn, khiến chi phí sở hữu xe trở nên quá nặng nề với nhiều gia đình. Một chiếc ôtô mới ngày nay có giá trung bình khoảng 40.000-50.000 đô la, và khoản thanh toán hàng tháng có thể lên đến 500-700 đô la, trong khi thu nhập trung bình của người lao động chỉ vào khoảng 4.000-5.000 đô la một tháng.
Những nhóm người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Báo cáo từ Fed New York cũng chỉ ra rằng những nhóm dân cư có thu nhập thấp hơn là những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Họ thường bắt buộc phải vay tiền với điều kiện bất lợi, từ các công ty cho vay phi ngân hàng hoặc thậm chí những nơi cho vay mập mờ. Lãi suất trong các trường hợp này có thể lên tới 10% hoặc thậm chí cao hơn, làm tăng gánh nặng nợ của họ lên những mức độ bất khả thi.
Người lao động da màu và những gia đình nhập cư cũng gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các khoản vay với lãi suất ưu đãi từ các ngân hàng lớn, do những yếu tố liên quan đến nhân thân luận và sự phân biệt tồn tại trong hệ thống tín dụng. Điều này tạo ra một vòng xoáy khiến những nhóm dân cư dễ bị tổn thương này ngày càng sâu sắc trong nợ nần.
Tác động lan rộng đến nền kinh tế
Khi ngày càng nhiều người chậm thanh toán nợ, không chỉ những cá nhân bị ảnh hưởng. Các ngân hàng và công ty tài chính sẽ phải dành ra nhiều tài nguyên hơn để xử lý các khoản nợ xấu, từ đó có thể ảnh hưởng đến khả năng cho vay của họ trong tương lai. Nếu tình hình tiếp tục xấu đi, có thể dẫn đến những cơn khủng hoảng tín dụng, giống như những gì xảy ra vào năm 2008.
Hơn nữa, khi người tiêu dùng phải chi tiêu nhiều tiền cho những khoản nợ mua nhà và xe, họ sẽ chi ít tiền hơn cho những mặt hàng khác. Điều này có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế và tạo áp lực downside lên các doanh nghiệp bán lẻ, nhà hàng, và các lĩnh vực dịch vụ khác.
Những dấu hiệu lo ngại cho tương lai
Các chuyên gia kinh tế đang dõi theo tình hình này một cách cẩn thận. Báo cáo từ Fed New York không phải là cảnh báo duy nhất. Nhiều chỉ số khác cũng cho thấy các dấu hiệu của suy thoái kinh tế có thể đang hình thành, từ tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ đến việc các công ty bắt đầu cắt giảm chi phí lao động.
Nếu lãi suất không giảm đáng kể trong những tháng tới, hoặc nếu nền kinh tế rơi vào suy thoái, tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn. Hàng triệu gia đình Mỹ có thể phải đối mặt với khả năng mất nhà hoặc xe do không đủ khả năng trả nợ. Điều này sẽ tạo ra những tác động xã hội sâu sắc, từ vấn đề nhất cư không nơi nương tựa cho đến tổn thương về mặt tinh thần và sức khỏe.
Các nhà lập chính sách ở Washington có thể sẽ phải xem xét các biện pháp can thiệp để giúp những gia đình này度过难关, có thể thông qua các chương trình cứu trợ, giảm lãi suất cho vay, hoặc những chương trình tài trợ nhà ở. Tuy nhiên, các giải pháp này sẽ mất thời gian để triển khai, và trong khoảng thời gian đó, những người dân sẽ tiếp tục chịu đựng.
Báo cáo từ Cục Dự trữ Liên bang New York là một lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng, mặc dù nền kinh tế Mỹ vẫn toàn cầu lớn nhất thế giới, nhưng những dấu hiệu căng thẳng dưới bề mặt đang ngày càng rõ ràng. Người Mỹ bình thường không chỉ đang chống chọi với giá cả tăng cao, mà còn đang bị áp lực bởi một hệ thống tài chính đã ngày càng trở nên bất công và không thể tiếp cận đối với hàng triệu người trong lực lượng lao động của đất nước.