Những tia lửa xé toạc bầu trời đêm tại các thành phố Nga. Thay vì bom rơi vào khu dân cư hay cơ sở quân sự, các máy bay không người lái Ukraine hướng mục tiêu vào những công trình kinh doanh dân sự – cụ thể là các kho hàng khổng lồ của Wildberries, 'Amazon của Nga'. Câu chuyện của công ty này là bản ghi nhận độc đáo về sự trỗi dậy, tham vọng, và rồi sự sụp đổ trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Từ tiểu thương đến chúa tể thương mại điện tử
Tatyana Kim, người sáng lập Wildberries, không bắt đầu từ một ý tưởng công nghệ cách mạng hay một khoản đầu tư khủng. Bà khởi nghiệp bằng cách mở một cửa hàng trực tuyến bán những mặt hàng thông thường. Nhưng bà đã nhìn thấy cơ hội mà nhiều người bỏ qua – thị trường bán lẻ trực tuyến ở Nga khi đó vẫn còn sơ khai, chật vật tìm lối đi, và chủ yếu phụ thuộc vào các nền tảng quốc tế.
Với tầm nhìn rõ ràng và khả năng lãnh đạo kiên định, Kim từng bước mở rộng Wildberries, biến nó thành một hiện tượng kinh doanh. Công ty bắt đầu với một danh mục sản phẩm hạn chế, nhưng rồi bao gồm hàng trăm ngàn loại mặt hàng từ quần áo, giày dép đến điện tử tiêu dùng. Mô hình kinh doanh của Wildberries dựa trên hệ thống marketplace – cho phép các nhà bán lẻ nhỏ bày bán sản phẩm trên nền tảng, tương tự như Amazon ở các quốc gia phương Tây.
Trong vòng hai thập kỷ, Wildberries đã trở thành biểu tượng của thương mại điện tử Nga. Công ty sở hữu một mạng lưới kho hàng phát triển trên khắp đất nước, với hàng chục cơ sở logistics hiện đại. Thương hiệu Wildberries in đậm trên các chiếc hộp nâu, các chuyến xe tải, và trong tâm trí của hàng triệu khách hàng Nga. Tatyana Kim trở thành một trong những nữ doanh nhân giàu có nhất nước, với tài sản được ước tính hàng tỷ đô la.
Kho hàng thành mục tiêu quân sự
Nhưng thành công lớn cũng mang theo những rủi ro lớn. Khi cuộc xung đột Nga-Ukraine leo thang từ cuối năm 2022, cách nhìn của Ukraine đối với các cơ sở kinh tế Nga đã thay đổi. Mặc dù Wildberries là một công ty thương mại, không trực tiếp liên quan đến quân sự, Ukraine lập luận rằng các kho hàng khổng lồ có thể được sử dụng cho mục đích quân sự hoặc hỗ trợ nền kinh tế Nga trong cuộc chiến.
Kể từ đó, các cuộc tấn công được cho là nhắm vào các cơ sở của Wildberries đã diễn ra liên tiếp. Những vụ nổ được báo cáo tại các kho hàng ở thành phố Pskov, Tver, Voronezh và các địa điểm khác. Các chứng cứ từ ảnh vệ tinh và video cho thấy những tòa nhà khổng lồ bốc cháy dữ dội, khói ngút trời. Các công nhân phải sơ tán khẩn cấp, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, và hàng tấn hàng hóa bị tiêu hủy.
Những vụ tấn công này không phải là những sự kiện độc lập. Chúng là phần của một chiến lược rộng lớn của Ukraine nhằm khiếm khuyết khả năng kinh tế của Nga. Bằng cách phá hủy cơ sở hạ tầng logistics quan trọng, Ukraine hy vọng sẽ làm suy yếu hoạt động kinh tế nội địa của Nga, dẫn đến sự sụp đổ của niềm tin tiêu dùng và thiếu hàng hóa thiết yếu.
Tác động kinh tế và xã hội
Những cuộc tấn công này đã gây ra những tác động sâu rộng. Đối với người tiêu dùng Nga, Wildberries từng là một trong những cách đơn giản nhất để mua sắm. Sự gián đoạn dịch vụ có nghĩa là hàng triệu người phải tìm kiếm các lựa chọn thay thế khác, hoặc chịu đựng thời gian chờ đợi lâu hơn để nhận hàng. Với mỗi kho hàng bị tấn công, Wildberries lại phải mất thêm một khoảng thời gian để khôi phục.
Đối với Tatyana Kim và công ty của bà, tình huống trở nên ngày càng khó khăn hơn. Bà phải đầu tư lớn vào việc sữa chữa các cơ sở bị hư hại, sơ tán kho hàng khỏi các vị trí dễ bị tấn công, và tìm cách hoạt động giữa cuộc chiến. Một số báo cáo cho rằng Wildberries đã phải chuyển một số hoạt động sang các thành phố nhỏ hơn ở phía đông, nơi được cho là ít bị uy hiếp hơn.
Bước ngoặt của cuộc xung đột
Tình trạng của Wildberries phản ánh một bước ngoặt trong cuộc xung đột Nga-Ukraine. Thay vì chỉ tập trung vào các mục tiêu quân sự truyền thống, Ukraine đã mở rộng phạm vi nhắm mục tiêu của mình để bao gồm các cơ sở cơ sở hạ tầng kinh tế. Điều này đặc biệt đúng với các cơ sở logistics, những chiếc cầu, các nhà máy, và các trạm điện năng. Mục tiêu là kiệt quệ nền kinh tế Nga từ bên trong.
Các chuyên gia quân sự cho rằng chiến lược này có tính toán. Bằng cách gây ảnh hưởng đến tính khả dụng của hàng hóa và dịch vụ, Ukraine tin rằng bà có thể làm suy yếu sự ủng hộ của dân chúng Nga đối với cuộc chiến. Nếu người dân Nga cảm thấy tác động trực tiếp của xung đột – thông qua những hạn chế mua sắm, giá cả cao hơn, và sự thiếu hụt hàng hóa – thì sự phản kháng có thể tăng lên.
Câu chuyện của Wildberries, sau cùng, là câu chuyện về cách chiến tranh hiện đại không chỉ được chiến đấu trên chiến trường mà còn trong các kho hàng của những công ty bán lẻ. Tatyana Kim, người phụ nữ từng xây dựng một đế chế từ con số không, giờ phải nhìn nhìn công ty của bà bị xó lại từng viên gạch một bởi những cuộc tấn công không có lối thoát. Những lửa bốc lên từ các kho hàng Wildberries là biểu tượng của một cuộc xung đột không hề dễ dàng kết thúc.